Onlangs was in het nieuws dat aansprakelijke verzekeraars steeds vaker detectivebureaus inschakelen. Zo willen zij onderzoeken of er sprake is van fraude aan de zijde van het slachtoffer. De detectives doen navraag in de omgeving en er zijn situaties bekend dat er sprake is van schaduwen of dat er stiekem wordt gefilmd. Ook social media worden niet geschuwd.

Enorme impact

Op basis van de onderzoeksresultaten van de detectivebureaus nemen de verzekeraars een standpunt in over de uitkeringen. Als de rapportage in de richting van fraude wijst en de verzekeraar neemt dat over, dan is de impact ervan enorm. Het betreft hoe dan ook inbreuk in de persoonlijke levenssfeer en de betichting van fraude is nogal een ernstige. Als een verzekeraar vervolgens weigert uit te keren, is de boodschap aan het slachtoffer dat hij of zij een oplichter is en dus geen cent krijgt. Kan dit zomaar en wat betekent dit voor slachtoffers van letselschade? Onze huisadvocaat Freek Schultz legt uit.

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek

Al enige tijd geleden is de gedragscode Persoonlijk Onderzoek door verzekeraars ontwikkeld en in de loop der jaren is deze aangepast. Het is geen wet, het betreft een vorm van zelfregulering. In die code staat beschreven aan welke eisen zo’n onderzoek moet voldoen en wanneer het mag worden ingesteld. Eigenlijk kan dat volgens de code vrij snel: als het feitenonderzoek onvoldoende uitsluitsel geeft om te beslissen over de uitkering of als er een vermoeden is dat er sprake is van verzekeringsfraude.

Volgens de gedragscode moeten dan wel de eisen proportionaliteit en subsidiariteit in acht worden genomen. Dit betekent dat er een zorgvuldige belangenafweging aan vooraf moet gaan. Als er een minder ingrijpende oplossing bestaat dan het inzetten van een detective, dan moet dat pad eerst worden gevolgd. Verder mag de behandelaar van de zaak niet alleen beslissen. Hij moet dat doen in overleg met zijn leidinggevende of de afdeling Veiligheidszaken.Via social media schaduwen verzekeraars slachtoffers van letselschade

Geen gedragscode voor social media

Deze gedragscode zegt niets over onderzoek via Google en social media. Daarover bestaan geen gedragsregels. Dit betreft namelijk openbare informatie. Verzekeraars wordt niet belet om het internet op te gaan om feitenonderzoek te plegen. Dus als je op Facebook zegt dat je lekker hebt gestapt, weet de verzekeraar van de aansprakelijke partij dat misschien ook.

Hoe werkt het in de praktijk?

In de praktijk blijkt dat verzekeraars zeker niet over één nacht ijs gaan, voordat tot zo’n persoonlijk onderzoek wordt besloten. Het inschakelen van een detectivebureau kost veel geld. Omdat social media niet onder de gedragscode vallen, wordt deze vorm van openbaar onderzoek vaak wel geaccepteerd. Rechters zien het meestal ook als wettelijk bewijsmateriaal.

Als advocaat zie ik dergelijk materiaal inderdaad vaker verschijnen in de rechtbank. Wel merk ik dat dat (veel) te vergaande conclusies worden getrokken op basis van de onderzoeksbevindingen. Bijvoorbeeld als een detective heeft gefilmd dat iemand een balletje heeft geslagen op de tennisbaan, de verzekeraar vervolgens stelt dat van whiplash geen sprake kan zijn. Dat is veel te kort door de bocht.

Smartengeld

Mocht blijken dat de verzekeraar onrechtmatig heeft gehandeld, dan bestaat er mogelijk recht op schadevergoeding. Als er sprake is van overtreding van de regels van de Gedragscode Persoonlijk Onderzoek, is dat al snel het geval. Omdat de informatie op Google en social media (mits niet afgeschermd) openbaar is, is dit minder waarschijnlijk.

De schade door die (eventuele) onrechtmatige daad, zit vaak al ‘in’ de schade die er is ten gevolge van het letsel (als voorbeeld: je kunt maar één keer je inkomen verliezen). Wel is het mogelijk om in dit soort zaken, ook bij onderzoek via social media, te bekijken of er een bedrag aan smartengeld kan worden geclaimd. Artikel 6:106 BW geeft niet alleen recht op smartengeld vanwege opgelopen letsel, maar ook vanwege het schaden van de eer of goede naam en vanwege aantasting van de persoon op andere wijze.