RSI (een muisarm) is een verzamelnaam voor allerlei soorten pijn door overbelasting. RSI ontstaat door zich steeds herhalende kleine bewegingen, meestal tijdens het werk. Deze bewegingen irriteren de spieren. Hierdoor kunnen ontstekingen ontstaan dan wel kunnen zenuwen bekneld raken. RSI komt met name voor in de bovenrug, schouders, nek, polsen, ellebogen, handen en vingers. Een tennisarm en het carpaal tunnel syndroom zijn vormen van RSI.

RSI staat voor Repetitive Strain Injury wat inhoudt schade door herhaalde overbelasting. Momenteel gebruiken een aantal artsen liever de naam CANS (Complaints of Arm, Neck and/or Shoulder). In het Nederlands is dat KANS (Klachten van arm, nek of schouder).

Hoe ontstaat RSI?

RSI is een typische beroepsziekte en de oorzaken zijn het type werk/activiteit. Precieze bewegingen, vaak dezelfde bewegingen, lang in dezelfde houding werken, een ongemakkelijke werkhouding, trillingen, handelingen waarbij veel kracht gebruikt wordt en weinig afwisseling kunnen RSI veroorzaken. Het blijkt dat een paar maanden hoge belasting meer kans op klachten geeft dan een jarenlange lage belasting.

Verder blijkt dat RSI vaker voorkomt bij vrouwen en jongeren. Maar ook persoonlijkheidskenmerken zoals plichtsgetrouw zijn en moeite hebben met ‘nee’ zeggen, leiden tot een verhoogde kans op RSI. Het stellen van hoge eisen aan het werk en/of te weinig invloed hebben op de eigen werkzaamheden zijn tevens risicofactoren.

De werkomgeving is ook een bepalende factor. Zo kan een verkeerde inrichting van de werkplek, denk hierbij aan de stoel, de hoogte van het bureau en de afstand tot het beeldscherm van invloed zijn op het ontstaan van klachten. Ook slechte apparatuur, muis en toetsenbord, kunnen een oorzaak zijn voor klachten. Kou en tocht kunnen ook leiden tot een krampachtige werkhouding, met als gevolg letsel zoals RSI.

Zorgplicht werkgever voor veiligheid werknemer

Een werknemer die schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden kan op grond van artikel 7:658 BW zijn werkgever aansprakelijk stellen. In tegenstelling tot een bedrijfsongeval is het lastiger om te bewijzen dat RSI is ontstaan in de uitoefening van de beroepsmatige uitgevoerde werkzaamheden.

Artikel 7:658 BW gaat uit van de zorgplicht van de werkgever voor de veiligheid van de werknemer. In lid 1 van dit artikel is een aantal veiligheidsverplichtingen geformuleerd. De zorgplicht van de werkgever voor de veiligheid van de werknemer strekt zich voor zover als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van werkzaamheden schade lijdt. Aangezien absolute veiligheid niet bestaat dient per concreet geval vastgesteld te worden of en in hoeverre de werkgever aan zijn zorgverplichting heeft voldaan. Het betreft hier een geobjectiveerde zorgplicht. Dit houdt in dat in dat met subjectieve omstandigheden geen rekening wordt gehouden.

Probleem is dan ook dat het vaak lastig zal zijn om aan te tonen dat er een causaal verband bestaat tussen het uitvoeren van de werkzaamheden en het ontstaan van de klachten. De werknemer kan er baat bij hebben dat eerst een tekortkoming van de werkgever komt vast te staan.

ARBO certificering

Sinds 1 januari 1994 bestaat voor ieder bedrijf de verplichting om een zogeheten risico inventarisatie en –evaluatie uit te voeren. Dit dient te gebeuren door een gecertificeerde ARBO dienst dit overeenkomstig de arbeidsomstandighedenwet. De werkplek, functieomschrijving en organisatie van de werkgever zullen door een in te schakelen tegen het licht moeten worden gehouden. Indien de werkgever, mede op grond van een solide risico inventarisatie, aannemelijk kan maken dat er voldoende voorzorgsmaatregelen ter voorkoming van RSI zijn genomen, zal een werkgever al voldaan hebben aan de zorgplicht zoals omschreven in lid 1 van artikel 7:658.

Bepalend hierbij is de omkeringsregel zoals deze door de Hoge raad geformuleerd werd in het arrest Unilever Dikmans uit 2001. Deze regel houdt in dat causaal verband tussen de werkzaamheden en de gezondheidsklachten in beginsel wordt aangenomen indien de werkgever heeft nagelaten de maatregelen te treffen die noodzakelijk zijn om te voorkomen dat de werknemer schade lijdt. Voor toepassing van de omkeringsregel is vereist, dat de werknemer stelt en bewijst dat hij werkzaamheden heeft verricht die schadelijk zijn voor zijn gezondheid , en dat hij lijdt aan gezondheidsklachten die daardoor veroorzaakt kunnen zijn.

Van theorie naar praktijk; complexe causaliteitsbepaling

Op 7 juni 2013 heeft de Hoge raad een arrest gewezen in een RSI zaak. Het betreft de zaak van een dossier behandelaar bij de SVB. De dame in kwestie stelt dat zij tijdens haar werkzaamheden RSI heeft opgelopen en stelt de SVB aansprakelijk.

Inzake de zorgplicht van de werkgever oordeelt de Hoge Raad dat deze geschonden is. Artikel 4 besluit beeldschermwerk in samenhang met art. 6 lid 1 Arbowet 1994 niet is toegepast.

Echter, de Hoge Raad concludeert ook dat het Hof heeft aangenomen dat er een causaal verband is tussen het opgelopen letsel en de werkzaamheden. De Hoge Raad ziet dit anders, vanwege het feit dat er nog steeds onvoldoende duidelijkheid is over het ontstaan van RSI. Het Hof heeft zich naar mening van De Hoge Raad te veel gebaseerd op de kennis, ervaring en intuïtie van de deskundige.

Het Hof heeft zich teveel laten lijden door een vermoeden van een verband tussen de ziekte en de werkomstandigheden terwijl dit verband te onzeker is. Het had zijn oordeel beter dienen te motiveren. Een ander Hof dient de zaak opnieuw te onderzoeken.

Joop Hoitink
Letselschadespecialist bij Pals Letselschade