Afgelopen zaterdag besteedde het Financiële Dagblad aandacht aan de ontwikkelingen omtrent de vaststelling van smartengeld. Een goede zaak, want in Nederland zijn de bedragen die worden toegekend voor deze schadepost relatief laag. In ons omringende landen worden veel hogere bedragen betaald.

Oorzaken

Een belangrijke reden voor het feit dat in Nederland in vergelijking tot Europa lage bedragen terzake van smartengeld worden betaald, is de wijze van vaststelling. In Nederland wordt gekeken naar oudere uitspraken in vergelijkbare gevallen; driejaarlijks wordt de ‘Smartengeld-gids’ door de ANWB uitgegeven en dat boek bevat per categorie korte weergaven van rechterlijke uitspraken. Bij de vaststelling van een bedrag voor deze post in een specifieke zaak, wordt dus eigenlijk altijd ‘terug’ gekeken en niet ‘vooruit’.

De uitgave van de ANWB heeft tot de praktijk geleid dat de vaststelling van het smartengeldbedrag gebeurt aan de hand van de daarin vermelde en genummerde uitspraken; de ene partij wijst op een aantal nummers en de andere partij ook – gekeken wordt dan welke ‘nummers’ het meest lijken op de zaak waar het om gaat. Heel ingewikkeld is dat niet en misschien is dat ook wel reden voor het feit dat het smartengeld meestal pas als laatste schadepost wordt vastgesteld (smartengeld staat vaak als laatste post op de schadestaat).

Het wordt tijd dat dat verandert. Het smartengeld beoogt immers de gederfde levensvreugde op te vangen (dat kan natuurlijk niet echt, maar toch is dat de gedachte erachter). Dat verdient serieuze aandacht van professionals.

Punitive damages

In Amerika worden soms zeer hoge bedragen door een jury toegekend, waardoor bij ons soms het idee leeft dat men in Amerika belachelijke bedragen kan claimen voor ogenschijnlijk ‘lichte’ gevallen. Van belang is om voor ogen te houden dat de in onze ogen zeer hoge bedragen worden veroorzaakt door de toekenning van ‘punitive damage’. Dat is een bijzondere vorm van schade, waarbij de aansprakelijke partij een boete moet betalen aan het slachtoffer, vanwege diens handelen. Een dergelijke vorm van schadevergoeding kennen wij niet in Nederland. Overigens worden dergelijke claims in Amerika slechts in uitzonderingsgevallen toegekend en die zaken worden in Nederland nog wel eens overdreven (de zaak over de hete koffie bij McDonald’s is daar een voorbeeld van; de dame in kwestie heeft uiteindelijk $ 600.000,- ontvangen en niet miljoenen).

Initiatieven en verandering

Er wordt door diverse partijen gewerkt aan de ontwikkeling van een systeem, waarbij de vaststelling van het smartengeld transparanter wordt en ook logischer. Daarbij zullen zeker in de ernstige gevallen hogere bedragen worden toegekend.

Het wetsvoorstel ‘zorg- en affectieschade’ leidt tot toekenning van smartengeld voor nabestaanden. Tot op heden bestaat dat recht nog niet. Het feit dat het voorstel er ligt, betekent dat er meer (politieke) aandacht is voor ‘smart’ en schadevergoeding.

Mr. Freek Schultz NIVRE-re