Uit het jaarverslag van de inspectie SZW (Arbeidsinspectie) van 2014 blijkt dat ingehuurde arbeidskrachten buiten loondienst vaker het slachtoffer zijn van ongevallen op het werk dan vaste werknemers, vooral in de bouw. Bovendien zijn het aantal gemelde en het aantal zware ongevallen gestegen. Volgens de inspectiedienst komt dat doordat risicovolle werkzaamheden steeds vaker worden uitbesteed aan ZZP’ers, die beperkte marges realiseren en weinig in eigen arbeidsveiligheid investeren.

Letselschade als ZZP’er

Dat betekent dus een toename van letselgevallen bij een dan financieel kwetsbare groep. In de meeste gevallen heeft een ZZP’er vanwege de kosten geen arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) afgesloten, omdat de premies daarvoor simpelweg te duur zijn. Voor deze groep is er geen werknemersverzekering, zoals ziektewet; ze zijn immers zelfstandige. Dus als men vanwege letsel niet kan werken is er geen enkele financiële opvang.

De vraag of de ZZP’er, die slachtoffer is geworden van een bedrijfsongeval, een andere partij voor de schade aansprakelijk kan stellen, is derhalve bepaald niet zonder belang.

Aansprakelijkheid voor bedrijfsongevallen

De aansprakelijkheid voor bedrijfsongevallen is geregeld in artikel 7: 658 BW. Dat artikel bepaalt kort gezegd dat de werknemer die schade lijdt in de uitoefening van zijn werkzaamheden, de werkgever daarvoor aansprakelijk kan stellen en dat deze daaraan alleen kan ontkomen als hij aantoont dat hij zijn zorgplicht is nagekomen. Dat houdt dus in dat de werkgever in zo’n geval altijd moet kunnen aantonen dat hij al het nodige heeft gedaan om ongevallen zoveel mogelijk te voorkomen. Dat is mooi voor de werknemer, maar hoe zit het dan met de ZZP’er?

Lid 4 van artikel 7: 658 BW bepaalt:

“Hij die in uitoefening van zijn beroep of bedrijf arbeid laat verrichten door een persoon met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, is overeenkomstig de leden 1 tot en met 3 (van artikel 7:658) aansprakelijk voor de schade die deze persoon in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt. (…)”

Deze bepaling ziet met name op de ‘inlener-situatie’ en dan doel ik op de uitzendkracht of de werknemer die door het ene bedrijf aan het andere is uitgeleend. Kan de ZZP’er daar iets mee?

Arrest van de Hoge Raad 23 maart 2012, LJN BV 0616 (Davelaar/Allspan)

In deze zaak was aan de orde of de ZZP’er een beroep kon doen op het hiervoor vermelde lid 4 van artikel 7:658 BW. De Hoge Raad heeft die vraag in beginsel bevestigend beantwoord. Dat betekent dus dat een ZZP’er de werkgever die hem heeft ingehuurd aansprakelijk kan stellen voor zijn schade door een bedrijfsongeval onder de voorwaarden zoals in dat arrest bepaald. Die voorwaarden zien vooral op de afhankelijkheid van de ZZP’er voor wat betreft zijn veiligheid en het soort werkzaamheden dat hij deed: het moet gaan om werkzaamheden die in de uitoefening van het bedrijf van de opdrachtgever passen.

Conclusie

Door de uitspraak van ons hoogste rechtscollege kwam een einde aan de onduidelijkheid over de mogelijkheden die de ZZP’er bij een bedrijfsongeval heeft. Gelukkig biedt het aansprakelijkheidsrecht aan die groep enige bescherming. Gelet op de inhoud van het jaarverslag van de inspectiedienst SZW is dat geen overbodige luxe.

mr. Freek Schultz NIVRE-re